Dlaczego nowelizacja Kodeksu wyborczego przewiduje elektroniczne zbieranie podpisów?
Nowelizacja Kodeksu wyborczego wprowadza możliwość zbierania podpisów w formie elektronicznej, co wpisuje się w aktualne trendy cyfryzacji oraz zwiększa zaangażowanie obywateli w proces wyborczy. Rejestracja kandydatów staje się dzięki temu szybsza i bardziej dostępna, co unowocześnia całe głosowanie.
Przepisy zakładają hybrydowy system łączący papierowe metody z nowoczesnymi narzędziami cyfrowymi, dając każdemu możliwość wyboru najwygodniejszej formy zbierania podpisów:
- możliwość korzystania z tradycyjnych formularzy,
- opcję składania podpisów elektronicznie,
- elastyczność dostosowaną do indywidualnych preferencji.
Elektroniczne zbieranie podpisów upraszcza rejestrację list i komitetów wyborczych, eliminując dotychczasowe ograniczenia związane z miejscem i czasem zbiórki. To szczególnie korzystne dla nowych i niezależnych kandydatów, którzy wcześniej mieli utrudniony dostęp do wsparcia.
Nowe rozwiązania obejmują wszystkie rodzaje wyborów:
- ogólnokrajowe do Sejmu i Senatu,
- do Parlamentu Europejskiego,
- samorządowe – na urząd prezydenta, wójta, burmistrza i prezydenta miasta.
Elektroniczne wyrażanie poparcia sprzyja rozwojowi demokracji, obniżając bariery dla kandydatów i wyborców. Komitety oszczędzają czas i koszty, a wyborcy unikają konieczności osobistego stawiennictwa w wyznaczonych punktach.
Dzięki nowelizacji polski system wyborczy dostosowuje się do realiów XXI wieku, wykorzystując coraz szerzej narzędzia cyfrowe w życiu publicznym.
Co oznaczają zmiany w kodeksie wyborczym dotyczące elektronicznych podpisów wyborczych?
Nowelizacja kodeksu wyborczego wprowadza elektroniczny system wyrażania poparcia dla kandydatów, który funkcjonuje obok tradycyjnego zbierania podpisów na papierze. Kluczową innowacją jest Portal zgłaszania kandydatów, gdzie wyborcy mogą wyrazić swoje poparcie w formie elektronicznej.
Aby poprzeć wybraną osobę przez internet, należy wypełnić formularz zawierający:
- nazwę komitetu,
- numer okręgu,
- adres zamieszkania,
- numer PESEL,
- datę złożenia deklaracji.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa i wiarygodności poparcia, dostępne są trzy metody cyfrowego uwierzytelniania:
- podpis zaufany dostępny przez profil zaufany,
- podpis osobisty powiązany z e-dowodem,
- kwalifikowany podpis elektroniczny wydawany przez uprawnione instytucje.
Nowe regulacje wprowadzają także odpowiedzialność karną za nadużycia przy elektronicznym zbieraniu podpisów. Za podawanie fałszywych danych lub nielegalne wykorzystanie cudzej tożsamości przewidziane są sankcje, w tym kary finansowe.
Cyfrowy system podnosi przejrzystość i ułatwia weryfikację poparcia. Władze wyborcze mogą natychmiast sprawdzać autentyczność deklaracji i szybko wykrywać próby oszustwa. Elektroniczna platforma jest zintegrowana z państwowymi bazami danych, co pozwala błyskawicznie weryfikować dane zgłaszających.
Komitety wyborcze zyskują stały dostęp do informacji o liczbie zebranych podpisów, co usprawnia przygotowania do wyborów i pozwala elastycznie zarządzać procesem zgłaszania kandydatów.
Portal do zgłaszania kandydatów stanowi główną przestrzeń dla osób chcących wyrazić swoje poparcie drogą elektroniczną. Każdy wyborca może uzyskać do niego dostęp online, co całkowicie eliminuje potrzebę osobistego przekazywania podpisów. Platforma działa bez przerw, umożliwiając wsparcie kandydatów o dowolnej porze dnia i nocy.
Procedura udzielenia poparcia przez internet jest niezwykle prosta. Wystarczy zalogować się na Portalu zgłaszania kandydatów i wypełnić internetowy formularz, podając:
- nazwę wybranego komitetu,
- numer okręgu,
- adres z rejestru wyborców,
- numer PESEL,
- datę udzielenia poparcia.
Po przesłaniu danych użytkownik potwierdza swój wybór jedną z trzech dostępnych metod:
- profil zaufany w serwisie ePUAP,
- e-dowód z czytnikiem,
- kwalifikowany podpis elektroniczny wydany przez uprawnioną instytucję.
System automatycznie weryfikuje podane informacje, porównując je z rządowymi rejestrami, dzięki czemu natychmiast wykrywa ewentualne nieścisłości. Po poprawnym przesłaniu deklaracji użytkownik otrzymuje elektroniczne potwierdzenie zawierające indywidualny identyfikator, które stanowi dowód poparcia dla komitetu. Ponadto każdy użytkownik może sprawdzić historię własnych złożonych deklaracji.
Portal chroni dane osobowe użytkowników oraz zapobiega wielokrotnemu składaniu poparcia przez tę samą osobę. Wszelkie nieprawidłowości i próby nadużyć są rejestrowane i mogą prowadzić do konsekwencji prawnych.
Elektroniczne rozwiązanie integruje się z papierowymi listami poparcia, umożliwiając komitetom sumowanie tradycyjnych podpisów z tymi zebranymi online. Dzięki temu procedura rejestracji kandydatów staje się bardziej przystępna i elastyczna.
Kiedy nowe przepisy dotyczące elektronicznych podpisów mają wejść w życie?
Nowe regulacje dotyczące elektronicznego składania podpisów przy wyborach zaczną obowiązywać pół roku po ogłoszeniu ich w Dzienniku Ustaw. Celowo wydłużono ten czas wdrożeniowy, by Państwowa Komisja Wyborcza i instytucje administracji publicznej mogły spokojnie przygotować odpowiednią infrastrukturę techniczną, niezbędną do sprawnego funkcjonowania nowego systemu.
Proces wprowadzania zmian prawnych przebiega etapami:
- po uchwaleniu ustawy w Sejmie trafia ona do Senatu, gdzie może zostać zaakceptowana w niezmienionej formie, poprawiona albo odrzucona,
- jeśli senatorowie wprowadzą poprawki, dokument wraca ponownie do Sejmu, który ma decydujący głos w sprawie ich przyjęcia lub odrzucenia,
- wymagana jest jeszcze zgoda Prezydenta RP oraz publikacja tekstu ustawy w Dzienniku Ustaw.
Półroczny okres przejściowy pozwoli na:
- przygotowanie i sprawdzenie działania Portalu zgłaszania kandydatów,
- połączenie nowego systemu z rejestrem PESEL,
- przeprowadzenie szkoleń dla członków komisji wyborczych,
- realizację kampanii informacyjnej skierowanej do wyborców.
Organy odpowiedzialne za rozwój cyfrowych usług publicznych zyskają czas na wdrożenie skutecznych środków zabezpieczających, które ochronią system przed próbami manipulacji i cyberatakami. Państwowa Komisja Wyborcza opracuje precyzyjne zasady weryfikacji elektronicznych deklaracji poparcia oraz odpowie za przeszkolenie zespołów komisji.
Planowany termin wejścia przepisów w życie został dobrany tak, by nowy elektroniczny system mógł działać bez zarzutu już przed kolejnymi ogólnokrajowymi wyborami. Dzięki temu zarówno komitety wyborcze, jak i wyborcy będą mieli czas na swobodne zapoznanie się z nowymi zasadami, bez presji towarzyszącej prowadzeniu kampanii.
